รีวิว พิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums) x โรม อิตาลี

หากใครอยากดื่มด่ำกับงานศิลปะแบบจัดเต็มสุดๆ ก๊อตขอตอบแบบไม่ต้องคิดเลยว่า Vatican Museums เพราะที่นี่คือหนึ่งในพิพิธภัณฑ์ศิลปะที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก มหาศาลจนใช้เวลาเดินกันเป็นหลายชั่วโมง และอัดแน่นไปด้วยผลงานระดับตำนาน ตั้งแต่ประติมากรรมกรีก-โรมันยุคโบราณ ภาพเฟรสโกเรอเนซองส์ของราฟาเอล ไปจนถึงเพดานโบสถ์ซิสทีนของไมเคิลแองเจโลที่เห็นด้วยตาตัวเองแล้วบอกเลยว่าขนลุกทุกวินาที

รีวิวนี้ก๊อตเลยอยากพาทุกคนเดินชม พิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums) แบบละเอียดที่สุด โดยเน้นห้องไฮไลท์ เพื่อให้ทุกคนเตรียมตัวและวางแผนมาเที่ยวกันได้แบบไม่มีพลาดกันเลยล่ะ ว่าแล้ว เราไปเดินเที่ยวพิพิธภัณฑ์ด้วยกันได้เลย

รู้จัก พิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums)

พิพิธภัณฑ์วาติกันจริงๆ แล้วไม่ใช่พิพิธภัณฑ์เดี่ยวๆ แบบที่หลายคนคิด แต่เป็นกลุ่มพิพิธภัณฑ์กว่า 20 แห่งที่เชื่อมต่อกันด้วยโถงทางเดินและแกลเลอรีรวมยาวกว่า 7 กิโลเมตร เต็มไปด้วยผลงานศิลปะกว่า 70,000 ชิ้น ตั้งแต่ศิลปะอียิปต์ กรีก-โรมัน ไปจนถึงงานระดับตำนานของราฟาเอลและไมเคิลแองเจโล จุดเริ่มต้นทั้งหมดเริ่มขึ้นในปี ค.ศ. 1506 เมื่อพระสันตะปาปา Julius II ซื้อประติมากรรม Laocoön and His Sons จากไร่องุ่นในโรมแล้วนำมาตั้งแสดงในลาน Octagonal Court ซึ่งกลายเป็นเมล็ดแรกของพิพิธภัณฑ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกในวันนี้

หลังจากนั้นแต่ละยุคของพระสันตะปาปาก็สะสมงานศิลป์เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ขยายพื้นที่จากมุมเล็กๆ ในพระราชวังไปสู่โถงใหญ่ที่เต็มไปด้วยประติมากรรมโบราณ ห้องเฟรสโกสุดอลังการของราฟาเอล แกลเลอรีพรมทอ และโถงแผนที่อิตาลียุคศตวรรษที่ 16 จนท้ายที่สุดทางเดินทั้งหมดจะพามาสู่ไฮไลท์สูงสุดอย่างโบสถ์น้อยซิสทีนที่มีเพดานเฟรสโกของไมเคิลแองเจโล ซึ่งเป็นหนึ่งในผลงานศิลปะที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษย์

ทั้งหมดนี้ทำให้พิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums) เป็นมากกว่าพิพิธภัณฑ์ แต่เป็นการเดินทางผ่าน 2,000 ปีของศิลปะและความเชื่อที่ถูกเรียงต่อกันอย่างสวยงามในพื้นที่เดียว ก๊อตบอกเลยว่าถ้าอินกับศิลปะหรือประวัติศาสตร์นิดเดียว ที่นี่คือหนึ่งในสถานที่ที่ควรค่าแก่การเห็นด้วยตาตัวเองที่สุดในโลกจริงๆ และที่สำคัญคือ แม้จะเป็นพิพิธภัณฑ์ แต่ทุกโถง ทุกเพดาน ทุกมุม คือศิลปะที่โอบเราไว้ตั้งแต่ก้าวแรกจนก้าวสุดท้าย

เริ่มเที่ยวพิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums) กันเลย
Museo Pio-Clementino

ภายในพิพิธภัณฑ์ เส้นทางเดินหลักจะแบ่งออกเป็นหลายโถงไล่ตามยุคศิลปะ ก๊อตจะเริ่มพาทุกคนเข้าชมจากโซนใหญ่สุดของงานกรีก-โรมันใน Museo Pio-Clementino โดยเป็นหนึ่งในโซนไฮไลท์ที่ก๊อตชอบที่สุด เพราะไม่ว่าจะมองไปทางไหนก็เต็มไปด้วยงานแกะสลักหินอ่อนยุคโบราณแบบจัดเต็ม ไล่ตั้งแต่เทพเจ้า เหล่านักรบ ไปจนถึงรูปปั้นฮีโร่ในตำนานที่ถูกเก็บรักษาไว้กว่าพันปี ทุกโถงจะตกแต่งด้วยเสาหินอ่อน เพดานโค้งสูง และลายปูนปั้นโรมันที่ละเอียดจนต้องเงยหน้ามองตลอดทาง

จุดแรกที่เราจะเจอคือ Sala a Croce Greca (Greek Cross Hall) ห้องกากบาทกรีกที่โดดเด่นด้วย พื้นโมเสกวงกลมขนาดยักษ์ ลวดลายเทพีและสัญลักษณ์โบราณที่ประกอบจากหินโมเสกจำนวนมหาศาล ห้องนี้ล้อมรอบด้วยงานประติมากรรมระดับมาสเตอร์พีซหลายชิ้น รวมถึงรูปปั้นอียิปต์สีดำสององค์ที่ยืนเฝ้าทางเข้าอย่างสง่างาม บอกเลยว่าก๊อตเห็นของจริงคือสวยจนต้องหยุดยืนมองนานมาก

ถัดมาเป็น Sala delle Muse (Hall of the Muses) ห้องที่ขึ้นชื่อที่สุดของโซนนี้ เพราะเป็นที่จัดแสดง The Belvedere Torso ประติมากรรมหินอ่อนระดับตำนานที่แม้จะเหลือเพียงลำตัว แต่กลับเป็นแรงบันดาลใจให้ศิลปินเรอเนซองส์ รวมถึงไมเคิลแองเจโลเอง ชื่นชมความโค้งเว้าของกล้ามเนื้อในระยะใกล้ คือขนลุกมากกก ตัวห้องยังมีรูปปั้นเทพี Muses ทั้งเก้าประจำตำแหน่งอยู่โดยรอบ ทำให้บรรยากาศทั้งห้องเต็มไปด้วยเสน่ห์แบบกรีกคลาสสิกสุดๆ

ปลายทางของโซนนี้คือ Sala Rotonda (Round Hall) ห้องทรงกลมแบบจำลองจาก Pantheon โรมัน ผนังจะเป็นสีแดง Rosso Antico ล้อมรอบด้วยรูปปั้นจักรพรรดิและเหล่าเทพเจ้า พร้อมด้วยอ่างหิน porphyry ขนาดมหึมาตั้งอยู่กลางห้อง ความรู้สึกตอนเดินเข้าไปคืออลังการมาก เหมือนกำลังยืนอยู่ในอาคารโรมันโบราณของราชวงศ์จริงๆ และเป็นจุดที่คนจะแน่นแบบสุด เพราะทุกคนต้องถ่ายรูปมุมนี้กันหมด

Raphael’s Rooms (Stanze di Raffaello)

อีกหนึ่งในโซนที่ทรงอิทธิพลที่สุด และเป็นห้องที่ก๊อตอยากให้ทุกคนให้ความสนใจเป็นพิเศษก็คือชุดห้อง Raphael’s Rooms (Stanze di Raffaello) ซึ่งเป็นห้องที่สมเด็จพระสันตะปาปาในยุคนั้นได้มอบหมายให้ ราฟาเอล ซานซิโอ (Raphael Sanzio) และทีมผู้ช่วยเข้ามาวาดภาพตกแต่งทั่วทั้งผนังและเพดานด้วยเทคนิคเฟรสโก (Fresco) หรือการลงสีบนปูนสดที่ต้องทำแข่งกับเวลา ทำให้สีซึมแน่นอยู่ในเนื้อปูนและทนทานเป็นร้อยๆ ปี ชุดห้องเหล่านี้ถือเป็นงานมาสเตอร์พีซของยุคเรอเนซองส์ ที่ทั้งศิลปะ ปรัชญา เรื่องราวในพระคัมภีร์ และเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ถูกสอดแทรกเอาไว้ได้อย่างลึกซึ้งเลยทีเดียว

หนึ่งในภาพที่ต้องดูคือฉาก Battle of Constantine ภาพขนาดมหึมาที่เต็มไปด้วยม้า ทหาร ชุดเกราะ และรายละเอียดเล็กๆ นับไม่ถ้วนที่ถูกวาดลงบนผนังทั้งแผ่นแบบไม่มีพื้นที่ให้ว่างเปล่าเลยแม้แต่นิดเดียว ฉากนี้เล่าเหตุการณ์ในปี ค.ศ. 312 ที่จักรพรรดิคอนสแตนตินได้เห็นกางเขนลอยอยู่บนท้องฟ้า พร้อมข้อความว่า ‘In hoc signo vinces’ แปลว่า “ด้วยสัญลักษณ์นี้ เจ้าจะชนะ” ก่อนที่กองทัพของเขาจะได้รับชัยชนะเหนือศัตรู และกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้คริสต์ศาสนาได้รับเสรีภาพในเวลาต่อมา

ถึงแม้ราฟาเอลจะเสียชีวิตก่อน แต่ลูกศิษย์ของเขาก็สานต่อผลงานนี้ออกมาอย่างวิจิตรจนหลายคนแยกไม่ออกว่าไม่ใช่ฝีมือราฟาเอลเอง รายละเอียดของทหาร ม้า ฝุ่นควัน และความโกลาหลในภาพ ถูกจัดองค์ประกอบอย่างแนบเนียนจนรู้สึกเหมือนเสียงดาบกระทบโล่ยังดังก้องอยู่ในห้อง ความใหญ่โตของฉากนี้พอได้เห็นกับตาแล้วก๊อตพูดเลยว่าอลังการมาก

และเมื่อเราแหงนหน้ามองเพดานลายทองของห้อง Raphael’s Rooms ที่เต็มไปด้วยเส้นสายเรขาคณิต ลวดลายปูนปั้น และฉากจากพระคัมภีร์ที่ถูกวาดเป็นเฟรสโกยิบย่อยเต็มพื้นที่ เพดานพวกนี้คือหนึ่งในจุดที่แสดงความละเอียดละไมของงานเรอเนซองส์ได้ชัดที่สุด เพราะศิลปินต้องปีนขึ้นไปวาดบนโครงไม้สูงหลายเมตร ในขณะที่ปูนยังเปียกและต้องแข่งกับเวลาที่ปูนจะเริ่มเซ็ตตัว

เพดานลักษณะนี้มักอยู่ในห้อง Eliodoro หรือ Incendio di Borgo ซึ่งแต่ละห้องมีธีมต่างกัน เช่น การคุ้มครองของพระเจ้า ปาฏิหาริย์ หรือเหตุการณ์ทางศาสนาที่มีความหมายลึกซึ้ง เส้นทองที่เห็นคือการลงสีแบบพิเศษที่สะท้อนแสงเทียนในอดีต ทำให้ทั้งเพดานดูเหมือนเปล่งประกายระยิบระยับตลอดเวลา พอได้แหงนมองใกล้ๆ จะเห็นว่าความละเอียดของงานนี่มันคนละระดับกับที่เคยเห็นในหนังสือเรียนจริงๆ คือประณีตชนิดที่ว่าถ้าไม่มาดูกับตาก็ยากจะเชื่อว่าเป็นงานเมื่อหลายร้อยปีก่อน

และไฮไลท์ที่สุดใน Raphael’s Rooms ก็คือภาพ The School of Athens งานระดับตำนานที่ก๊อตเชื่อว่าคนทั่วโลกอย่างน้อยต้องเคยเห็นผ่านตาซักครั้ง โดยภาพนี้คือการรวมตัวของเหล่านักปรัชญา นักคณิตศาสตร์ และนักคิดระดับจุดกำเนิดอารยธรรมตะวันตกไว้ในพื้นที่เดียว ไล่ตั้งแต่เพลโต (Plato), อริสโตเติล (Aristotle), ซอกคราทีส (Socrates), ปีทาโกรัส (Pythagoras), ยูคลิด (Euclid) ไปจนถึงตัวราฟาเอลเองที่แอบวาดหน้าตัวเองไว้ในมุมภาพด้วย

สิ่งที่ทำให้ภาพนี้พิเศษไม่ใช่แค่ความใหญ่โตหรือการรวมตัวของบุคคลสำคัญ แต่คือองค์ประกอบภาพที่สมบูรณ์แบบเกินมนุษย์ ทั้งโค้งสถาปัตยกรรมแบบเรอเนซองส์ การนำสายตาเข้าไปยังจุดศูนย์กลางที่เพลโตและอริสโตเติลยืนถกเถียงกัน และการจัดกลุ่มนักปรัชญาเป็นฝั่งของโลกอุดมคติ กับโลกแห่งประสบการณ์ ซึ่งแสดงแก่นของปรัชญาฝั่งตะวันตกได้อย่างเฉียบคม

Gallery of the Tapestries (Galleria degli Arazzi)

อีกหนึ่งห้องที่น่าสนใจคือ Gallery of the Tapestries โถงยาวที่ผนังทั้งสองฝั่งถูกปูด้วยพรมทอขนาดมหึมา ถูกสร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระสันตะปาปาลีโอที่ 10 (Pope Leo X) โดยให้ราฟาเอล (Raphael) ออกแบบฉากและองค์ประกอบทั้งหมด ก่อนจะส่งไปให้ช่างทอระดับเทพจากแคว้นแฟลนเดอร์ (Flemish weavers) เป็นผู้ลงมือทอจริง ซึ่งแต่ละผืนใช้เวลาเป็นปีๆ ในการผลิต เรียกว่าเป็นงานศิลปะที่รวมทั้งทักษะ ละเอียด และความอดทนของช่างฝีมือยุคเรอเนซองส์เอาไว้ในผืนเดียวเลยก็ว่าได้

หนึ่งในพรมที่ต้องดูเลยคือ การฟื้นคืนชีพของพระเยซู (The Resurrection) ที่ทอออกมาได้เหมือนภาพวาดไม่มีผิด รายละเอียดใบหน้า เสื้อผ้า เงา พื้นหิน และการเคลื่อนไหวของทหารที่ตกใจกลัว คือคมกริบแบบแทบลืมไปว่ากำลังดูสิ่งที่ทอด้วยเส้นด้าย ไม่ใช่ภาพวาดด้วยสีจริงๆ

ตลอดแนวทางเดินยาวหลายสิบเมตร เราจะเห็นพรมทอเล่าตอนสำคัญในพระคัมภีร์ ไล่เรียงตั้งแต่พระเยซูประสูติ ไปจนถึงการฟื้นคืนชีพ ซึ่งพอรวมเข้ากับเพดานปูนปั้นสีงาช้างที่ประดับลวดลายเรอเนซองส์สวยละเอียดยิบ ทำให้โถงนี้ดูหรูเหมือนเดินอยู่ในพระราชวังยุคศตวรรษที่ 16 เลย ถือเป็นอีกห้องที่พลาดไม่ได้จริงๆ เพราะมันทำให้เราเห็นศิลปะเรอเนซองส์ในรูปแบบที่ต่างออกไป ไม่ใช่แค่ภาพวาด แต่คือพรมทอที่ละเอียดจนแทบไม่เชื่อสายตาเลยว่าทำได้ยังไงเมื่อ 500 ปีก่อน

Gallery of the Maps (Galleria delle Carte Geografiche)

อีกหนึ่งโถงที่อลังการที่สุดของพิพิธภัณฑ์วาติ ตั้งแต่เพดานเฟรสโกสีทองจัดเต็มตลอดความยาวกว่า 120 เมตร ถูกวาดแน่นไปด้วยฉากประวัติศาสตร์ ปาฏิหาริย์ และลวดลายที่ละเอียดระดับงานช่างชั้นสูงสุดของยุคเรอเนซองส์ รวมถึงสองฝั่งทางเดินจะเป็นแผนที่อิตาลีที่ถูกวาดในช่วงปี ค.ศ. 1580-1585 โดย Ignazio Danti จำนวน 40 แผ่น ที่วาดโดย Ignazio Danti นักคณิตศาสตร์และนักภูมิศาสตร์ชื่อดัง ซึ่งทำแผนที่แบบลงสีมือทั้งหมด ขนาดใหญ่จนแทบเต็มผนัง ถ้าเราได้เดินดูไปเรื่อยๆ แล้วรู้สึกเหมือนกำลังไล่ดูอิตาลีทั้งประเทศแบบพาโนรามา เห็นทั้งภูเขา เมือง ชายฝั่งทะเล ไปจนถึงรายละเอียดอย่างโบสถ์ ป้อม หรือเมืองท่าเล็กๆ ที่ซ่อนอยู่ในมุมต่างๆ ถือเป็นอีกหนึ่งห้องที่สร้างความประทับใจ โดยเฉพาะก๊อตเองที่ชอบดูแผนที่โลก รู้สึกฟินมากเลยล่ะ

โบสถ์น้อยซิสทีน (Sistine Chapel)

จากโถงแผนที่ยาวเหยียดที่เดินเพลินสุดๆ เส้นทางจะค่อยๆ พาเราเข้าสู่ห้องที่ทั้งโลกตั้งตารอกับ โบสถ์น้อยซิสทีน (Sistine Chapel) โบสถ์ส่วนพระองค์ของพระสันตะปาปาที่อยู่ในเขต Apostolic Palace และเป็นสถานที่จัดพิธี ‘Conclave’ หรือการเลือกพระสันตะปาปาองค์ใหม่ ที่ถือเป็นเหตุการณ์ที่ทั้งโลกจับตามองแบบลมหายใจไม่ทั่วท้อง ทำให้พื้นที่แห่งนี้เต็มไปด้วยพลังศรัทธาและความศักดิ์สิทธิ์แบบสุดๆ

โบสถ์น้อยซิสทีนเริ่มสร้างตั้งแต่ปี ค.ศ. 1473-1481 ตามคำสั่งของพระสันตะปาปา Sixtus IV ซึ่งชื่อของโบสถ์ก็มาจากพระองค์ ภายในถูกตกแต่งด้วยภาพเฟรสโกโดยศิลปินชื่อดังแห่งยุค เช่น Pietro Perugino, Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio, Cosimo Rosselli และคณะ ซึ่งเพดานเดิมของโบสถ์ตอนนั้นยังเป็นแค่ภาพ “ท้องฟ้าและดวงดาว” ธรรมดาๆ อยู่เลย

จุดเปลี่ยนประวัติศาสตร์เกิดในปี ค.ศ. 1508 เมื่อพระสันตะปาปา Julius II มอบหมายให้ ไมเคิลแองเจโล (Michelangelo) วาดเพดานใหม่ทั้งหมด ผลงานที่ออกมาคือชุดเฟรสโกระดับตำนาน Sistine Ceiling ที่กินพื้นที่ยาวกว่า 40 เมตร แบ่งเป็น 9 ฉากจากพระคัมภีร์ปฐมกาล ไล่ตั้งแต่การสร้างโลก การสร้างอาดัม จนถึงเรื่องราวของโนอาห์ รายละเอียดแน่นจนต้องหยุดดูเป็นช่วงๆ เหมือนถูกงานศิลปะดูดเข้าไปทั้งตัว

ไฮไลท์ที่ทุกคนต้องหาให้เจอคือ The Creation of Adam ภาพปลายนิ้วพระเจ้ากับอาดัมที่เกือบแตะกัน กลายเป็นสัญลักษณ์ของการให้กำเนิดมนุษยชาติ และเป็นหนึ่งในภาพที่โด่งดังที่สุดในประวัติศาสตร์ โคตรขนลุกเมื่อได้เห็นเวอร์ชันออริจิอยู่ตรงหน้าแบบที่ภาพใดๆ ในหนังสือก็แทนไม่ได้

และก่อนออกจากโบสถ์ อย่าลืมมองไปที่ผนังด้านหลังแท่นบูชา เพราะนั่นคืออีกหนึ่งผลงานมาสเตอร์พีซของไมเคิลแองเจโล The Last Judgment (ค.ศ. 1536-1541) จิตรกรรมเฟรสโกขนาดยักษ์ที่เล่าเหตุการณ์วันสิ้นโลกตามพระคัมภีร์ พระเยซูเสด็จลงมาพิพากษา แยกผู้ชอบธรรมขึ้นสวรรค์ และผู้บาปลงนรก ภาพนี้อลังการและเต็มไปด้วยพลังดิบแบบที่เห็นแล้วจุกในอก มันคือหนึ่งในงานศิลป์ที่เปลี่ยนโฉมหน้าศิลปะยุโรปไปตลอดกาล

ปัจจุบัน โบสถ์น้อยซิสทีนยังถูกดูแลบูรณะอย่างดี เพื่อคงความงามของสองผลงานระดับโลกนี้ให้คนรุ่นหลังได้ชมต่อไป ซึ่งสำหรับก๊อต มันคือการปิดท้ายการเที่ยววาติกันแบบฟลูฟีลที่สุด เพราะได้เห็น Sistine Ceiling + The Last Judgment ด้วยตาเนื้อจริงๆ แบบที่ไม่มีรูปไหนแทนได้เลย สำหรับภายในโบสถ์น้อยซิสทีนห้ามถ่ายภาพเด็ดขาด ก๊อตเลยนำภาพจากเว็บอื่นๆ มาให้ทุกคนดูไปก่อนน้า

Bramante Staircase

ก่อนเดินออกจากพิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums) ทุกคนจะได้เดินผ่านบันไดวน Bramante Staircase หนึ่งในมุมถ่ายรูปที่ดังที่สุดของวาติกัน ที่ก๊อตว่ามันเป็นการปิดท้ายเส้นทางศิลปะครั้งนี้ได้อย่างสมบูรณ์แบบ บันไดนี้ออกแบบโดย Giuseppe Momo ในปี ค.ศ. 1932 และเป็นสถาปัตยกรรมแบบก้นหอยสองชั้นที่ให้คนเดินขึ้น-ลง คนละฝั่งโดยไม่ชนกัน ตัวราวเหล็กดัดประดับลายคลาสสิกและโค้งวนลงไปแบบไร้รอยต่อ ดูแล้วทั้งโมเดิร์นทั้งคลาสสิกในเวลาเดียวกัน

ยิ่งมองจากมุมสูงลงไปเหมือนเห็นเกลียวสเปลลงลึกไปเรื่อยๆ คนที่ชื่นชอบถ่ายสถาปัตยกรรมต้องกรี๊ดแน่นอน ก๊อตว่าตรงนี้เป็นโมเมนต์สุดท้าย หลังเราได้ดูศิลปะจัดเต็มมาหลายชั่วโมง แล้วปิดท้ายด้วยมุมที่ทั้งสวย ทั้งสงบ และทั้งมีเรื่องราวทางดีไซน์ซ่อนอยู่ แนะนำว่าให้เผื่อเวลานิดนึง เพราะเป็นอีกหนึ่งจุดที่ต้องมีรูปกลับบ้านจริงๆ

สรุปพิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums)

ถ้าจะมีพิพิธภัณฑ์สักแห่งในโลกที่ทำให้เราเดินไป ขนลุกไป หยุดมองทุกสามก้าวได้จริงๆ ก็คงจะเป็น พิพิธภัณฑ์วาติกัน (Vatican Museums) นี่แหละ ทั้งงานโบราณ ศิลปะเรอเนซองส์ และสถาปัตยกรรมที่ใหญ่โตเกินจินตนาการ ทำให้ที่นี่ไม่ใช่แค่พิพิธภัณฑ์ แต่เป็นเส้นทางที่พาเราย้อนเวลาไปกว่า 2,000 ปี หากใครมาโรม ก๊อตบอกเลยว่าต้องเผื่อเวลาให้ Vatican Museums แบบจริงจัง มันคือหนึ่งในประสบการณ์ที่ต้องเห็นด้วยตาตัวเองเท่านั้นถึงจะเข้าใจถึงคำว่า “ยิ่งใหญ่เหนือกาลเวลา” จริงๆ

ส่วนลดจองโรงแรมจาก Agoda, Expedia, Booking และบัตรสวนสนุก ตั๋วรถไฟ กิจกรรมท่องเที่ยวจาก Klook และ KKday ปี 2025

⚡️ สำหรับใครที่กำลังจะจองที่พักและหาส่วนลดจองโรงแรมอยู่ ลองดูตามลิงค์ด้านล่างได้เลย มีทั้ง Agoda, Expedia, Booking รวมถึง Hotels.com ด้วย ประหยัดไปได้อีกเกือบ 10-20% ใช้ได้กับโรงแรมทั่วโลก

หลายคนอาจจะไม่รู้ว่าเว็บไซต์จองโรงแรมพวกนี้ มีส่วนลดท็อปอัพจากบัตรเครดิตเพิ่มเกือบทุกธนาคาร ไม่ว่าจะเป็นบัตรเครดิต Citibank, KBANK, SCB, Krungsri, KTC, Bangkok Bank, UOB และ TMB หรือแม้แต่ส่วนลดจากค่ายมือถืออย่าง AIS, DTAC หรือ True ซึ่งส่วนลดพวกนี้จะเปลี่ยนตลอดทุกเดือน และเก๊าก็อัพเดทให้ตลอดเวลาเน้อ 🧡

> ส่วนลด Agoda.com (อโกด้า)
> ส่วนลด Booking.com (บุคกิ้ง)
>  ส่วนลด Expedia (เอ็กซ์พีเดีย)
> ส่วนลด Klook (คลุก)
> ส่วนลด KKday ( เคเคเดย์)